Τεχνικές ανάπτυξης της επικοινωνίας και Αυτισμός

Η βοήθεια στους μαθητές με αυτισμό ώστε να αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας – για να εκφράζουν τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους, να αλληλεπιδρούν κοινωνικά, να μοιράζονται πληροφορίες, να εκφράζουν συναισθήματα,  να διαμαρτυρηθούν ή να ξεφεύγουν από απεχθής καταστάσεις – είναι προτεραιότητα.

Προγράμματα που διευκολύνουν την ανάπτυξη της επικοινωνίας μπορούν να ξεκινούν από δομημένα πλαίσια, αλλά η προώθηση της γενίκευσης και η ενίσχυση της χρήσης της γλώσσας προϋποθέτει παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται σε φυσικά περιβάλλοντα. Γι αυτό, οι λειτουργικές γλωσσικές δεξιότητες είναι καλύτερο να διδάσκονται σε κοινωνικό πλαίσιο όπου θα χρησιμοποιηθούν και θα έχουν πραγματικό νόημα.  Η τάξη και το περιβάλλον του σχολείου παρέχουν μια πληθώρα ευκαιριών για την ανάπτυξη λειτουργικής επικοινωνίας μέσα σε κοινωνικά πλαίσια ενώ προωθούν και την γενίκευση. Οι συγκεκριμένες δεξιότητες προϋποθέτουν καθοδήγηση και στρατηγικές  για την ανάπτυξη στοχευόμενων δεξιοτήτων που πρέπει να αναγνωριστούν.

Η ομάδα του σχολείου, γονείς και εξειδικευμένοι επαγγελματίες πρέπει να συνεργαστούν για να αναγνωρίσουν επικοινωνιακούς στόχους και αντικείμενα για τον μαθητή με αυτισμό. Οι σχεδιασμένες παρεμβάσεις πρέπει να βασίζονται στις ικανότητες και τις ανάγκες του μαθητή.

1.Μαθαίνω να ακούω

Οι μαθητές με αυτισμό συχνά χρειάζονται δομημένα μαθήματα για το πώς να ακούνε. Μπορεί να είναι απαραίτητο να ενισχύετε  τις προσπάθειες στο να ακούν περισσότερο παρά να υποθέτετε ότι ακούν με μία προβλεπόμενη και αυτόματη συμπεριφορά. Ίσως είναι βοηθητικό να αναλύετε τις ακουστικές πληροφορίες για τον μαθητή και να ενισχύετε κάθε πληροφορία – π.χ. διδάσκω τον μαθητή να βλέπει τον ομιλητή του κοιτάζοντας ένα σημείο (αυτό μπορεί να μη σημαίνει ότι πρέπει να κάνουν βλεμματική επαφή), και να βάλουν τα χέρια τους σε μία σχεδιασμένη θέση, και να επιβραβεύω ή ενισχύω κάθε βήμα.

2.Ανάπτυξη προφορικής κατανόησης του λόγου

Η συνοδεία προφορικής γλώσσας με συναφή αντικείμενα, εικόνες και άλλα οπτικά βοηθήματα όπως προαναφέρθηκε μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση. Έμπειροι καθηγητές μαθητών με αυτισμό προτείνουν την χρήση φωτογραφιών. Όταν δουλεύεις με μαθητές με υψηλή λειτουργικότητα είναι εύκολο να υποθέτεις ότι καταλαβαίνουν τις πληροφορίες, όταν αυτοί είναι ικανοί να τις επαναλαμβάνουν. Ωστόσο, αν και μπορεί να είναι καλοί στην ανάκληση, ο μαθητής μπορεί να μην έχει κατανοήσει την σημασία της πληροφορίας. Γι αυτό, είναι σημαντικό να ελέγχουμε την κατανόηση.

3.Ανάπτυξη προφορικής έκφρασης του λόγου

Οι μαθητές ίσως χρειαστεί να διδαχθούν ότι τα πάντα στον κόσμο έχουν ένα όνομα, ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι για να πεις το ίδιο πράγμα κι ότι μπορούν να χρησιμοποιούν λέξεις για να επικοινωνήσουν τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του μαθητή είναι χρήσιμο να περιλαμβάνει καταστάσεις που να ενθαρρύνουν διαφορετικούς τύπους έκφρασης όπως:

·         Παρακλήσεις (π.χ. για φαγητό, παιχνίδια, βοήθεια).

·         Άρνηση (π.χ. για φαγητό ή για παιχνίδι, διαμαρτυρία όταν ζητείται να κάνει κάτι  ή ένδειξη όταν θέλει να σταματήσει).

·         Σχολιασμός (π.χ. τοποθετώ ταμπέλες σε εικόνες, αντικείμενα από ένα κουτί ή δραστηριότητες παιχνιδιού.

4.Ανάπτυξη των δεξιοτήτων συζήτησης

Μερικοί μαθητές ίσως είναι χρήσιμο να διδαχθούν δομημένα την ανάπτυξη της  προφορικής γλώσσας που χρειάζεται στο προφορικό και επικοινωνιακό παιχνίδι. Αυτό μπορεί να γίνει παρέχοντας δομημένες ευκαιρίες παιχνιδιού που περιλαμβάνουν τα ενδιαφέροντα του μαθητή. Το <<μοντελάρισμα>>, οι σωματικές προτροπές, τα οπτικά βοηθήματα, και η ενίσχυση μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να ενισχύσουν την προσοχή, την μίμηση, την επικοινωνία και αλληλεπίδραση. Επίσης, να ενθαρρύνετε επίσημες και ανεπίσημες επικοινωνιακές κοινωνικές ανταλλαγές κατά την διάρκεια της μέρας.

Οι απλές ζωγραφιές είναι μία αποδοτική στρατηγική για να διδαχθούν οι δεξιότητες μιας συζήτησης. Ένα σύνολο από συμβολικές ζωγραφιές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για βασικά σενάρια συζητήσεων, όπως ακούω, διακόπτω, δυνατές και ήσυχες λέξεις, ομιλία και σκέψεις. Τα χρώματα μπορούν να ενταχθούν για να αναπαραστήσουν το πλαίσιο συναισθημάτων. Εικόνες με λόγια επίσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αναπτυχθούν οι δεξιότητες της συζήτησης και της επικοινωνίας αντίστοιχες με συγκεκριμένα κοινωνικά πλαίσια και καταστάσεις.

5. Χρήση εναλλακτικών ή ενισχυτικών επικοινωνιακών συστημάτων

Ο εκπαιδευτής μπορεί να χρησιμοποιήσει μία πληθώρα επικοινωνιακών συστημάτων ανάλογα με τις ανάγκες, τις δυνατότητες και την πρόοδο κάθε παιδιού. Για παράδειγμα, συχνά χρησιμοποιούνται η νοηματική γλώσσα, γραπτές λέξεις, γραπτές προτάσεις, σχέδια, φωτογραφίες, χειρονομίες κι αντικείμενα.

Read More

Φ.Τσαλίκογλου: "Δίχως την πίστη σε μια ουτοπία είμαστε χαμένοι"

Η Καθηγήτρια Ψυχολογίας κα Φωτεινή Τσαλίκογλου

Ζούμε σε μια εποχή, όπου βιώνουμε πολλαπλές απώλειες καθημερινώς (απολύσεις, μειώσεις μισθών, δυσκολίες στις προσωπικές σχέσεις κ.α). Το ποσοστό εκδήλωσης καταθλιπτικών συμπτωμάτων στον γενικό πληθυσμό φαίνεται να αυξάνεται. Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε καλύτερα τα αρνητικά φορτισμένα συναισθήματα, ώστε να είμαστε περισσότερο λειτουργικοί;

Να τα διαχειριστούμε καλύτερα: είναι το αίτημα που από παντού μας απευθύνεται. Από τους φίλους,τα μίντια,  τον εαυτό μας. Πώς όμως να γίνουμε διαχειριστές της οδύνης; Πιστεύω ότι υπάρχει μια αντίφαση μέσα σε αυτούς τους όρους. Η οδύνη,η δυσφορία,η θλίψη, η διάψευση, ο θυμός, η απόγνωση,...προτού γίνουν αντικειμενο διαχείρισης,θα άξιζε να γίνουν απο τον καθένα μας αντικείμενο αναστοχασμού. Τι εννοώ..Αναφέρομαι σε μια  διεργασία της απώλειας, της σημασίας και του νοήματος που αυτή διαδραματίζει στη ζωή του καθενός μας, τι κομίζει, τι συμβολίζει, που παραπέμπει. Ποιά ναρκισσιστικά τραύματα ενδεχομένως αναζωπυρώνει μέσα μας; Πόσα αναπάντητα, από παλιά, αιτήματα για αποδοχή, αναγνώριση,  αγάπη ερχονται ξανά στο προσκήνιο;  Ολα αυτά δεν είναι της αρμοδιότητας των διαχειριστών. Κι όμως, εδώ εδράζεται όλη η προβληματική της οδύνης. Γι' αυτό και οι συνταγές περιττεύουν.... άχρηστα γιατροσόφια που αφήνουν ακάλυπτη την πληγή. 

Η νεολαία, το ζωτικότερο κομμάτι της κοινωνίας, πώς ανταποκρίνεται στις δυσκολες αυτές  συνθήκες; Ποιά η δική σας αίσθηση μέσα από την επαφή σας με τους φοιτητές;

Οι ταραγμένοι καιροί δεν αναχαιτίζουν στα νέα παιδια την αναζήτηση της ευτυχίας. Εχω την αίσθηση ότι τα νέα παιδιά, ευτυχώς, δεν έχουν παραιτηθεί από το ανατρεπτικό πρόταγμα της ελπίδας. Επιμένουν, σε πείσμα των καιρών να ονειρεύονται μια επόμενη μέρα όπου ο κόσμος θα είναι αλλιώς. Εκτός κι αν αναφερομαι σε μια  δική μου προβολή. Θέλω όμως να πιστεύω ότι έτσι έχουν τα πράγματα.

Εχει αλλάξει ο τρόπος που συνδεόμαστε μεταξυ μας στις προσωπικές μας σχεσεις; Πώς συμβάλλει η συγχρονη κρίση σε αυτόν τον τομέα;

Ο δεσμός παραμένει ένα αντίδοτο στο θάνατο. Συχνά το αντίδοτο αυτό φοβίζει. Η αποδέσμευση φαντασιώνεται ως αυτονομία, η δέσμευση ως ευαλωτότητα και αδυναμία.

Το λογοτεχνημά σας "Το ευτυχισμένο Νησί" από τις εκδόσεις Καστανιώτη, τί μηνύματα στέλνει στον συγχρονο Έλληνα;

Η ιστορία μιας χώρας είναι η ιστορία των τραυμάτων της. Τα  ανεπεξέργαστα τραύματα καθορίζουν την τύχη ενός ψυχισμού, μιας οικογένειας, μιας χώρας. Ζω σημαίνει αναζητώ μια αλήθεια που συνεχώς δραπετεύει. Η συγκάλυψη της οδύνης τυφλώνει.

Δεδομένου του οτι η ζωή εχει χρώματα, ποιά ειναι εκείνα που συνθέτουν τη δική σας παλέτα;

Το Αγγελικό και Μαύρο φως.

Τελικά, η ψυχική ισορροπία, εν έτει 2016,είναι ουτοπία ή δυνατότητα;

Δίχως την πίστη σε μια ουτοπία είμαστε χαμένοι.

Ευχαριστώ από καρδιάς την κα Φωτεινή Τσαλίκογλου για την παραχώρηση της συνέντευξης

Read More

Το Συνδρομο ΔΕΠ-Υ (Διάσπαση Προσοχής/Υπερκινητικότητα) στα παιδιά: Συμβουλές για γονείς,εκπαιδευτικούς,ειδικούς θεραπευτές

Μαρία Ιγνατίου, M.Sc.

Λογοθεραπεύτρια

Μετεκπαιδευθείσα στην Αγγλία, City University London 

Επιστημονική Υπεύθυνη 

Διεπιστημονικού Κέντρου Ηπείρου

www.diepistimoniko.gr

Το παιδί μου είναι 5 χρονών και παρουσιάζει καθυστέρηση την ομιλία του. Μπορεί να φταίει η διάσπαση προσοχής του; 

Σίγουρα η καθυστέρηση σε αυτή την ηλικία θα πρέπει να αξιολογηθεί και να εντοπιστούν οι αιτίες. Η ΔΕΠΥ έχει αναφερθεί ότι πολύ συχνά συνυπάρχει με προβλήματα στην εξέλιξη του λόγου και σε κάποιο βαθμό μπορεί να επηρεάζει την  εξέλιξη της ομιλίας σε ένα παιδί κυρίως σε μικρότερες ηλικίες. Στην ηλικία όμως των 5 ετών και ανάλογα με την μορφή και τα χαρακτηριστικά της καθυστέρησης αυτής μπορεί να γίνει πλήρης αξιολόγηση της ανάπτυξης του λόγου και επιπλέον η ΔΕΠΥ από μόνη της δεν εκφράζεται με συμπτώματα καθυστέρησης στην ομιλία και το λόγο.  

Στο σχολείο, η κόρη μου είναι αντιδραστική κι ανυπάκουη απέναντι στον δάσκαλο, με αποτέλεσμα να έχει χαμηλές μαθησιακές επιδόσεις. Υπάρχει περίπτωση να έχει ΔΕΠ-Υ; 

 Για να μπορούμε να μιλάμε για ΔΕΠΥ σε ένα παιδί θα πρέπει αυτές οι συμπεριφορές αρχικά να παρουσιάζονται και σε άλλα περιβάλλοντα και με άλλους ανθρώπους και όχι μόνο με ένα συγκεκριμένο άτομο. Ωστόσο θα πρέπει να εξεταστούν και άλλες παράμετροι ώστε να μπορούμε να συνδυάσουμε αυτές τις συμπεριφορές με χαμηλές μαθησιακές επιδόσεις.

Ο γιος μου έχει διάγνωση ΔΕΠ-Υ. Πώς μπορώ να τον βοηθήσω κατά τη μελέτη μαθημάτων του στο σπίτι;

Το κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και χρειάζεται το δικό του εξατομικευμένο πρόγραμμα. Ωστόσο κάποιες συμβουλές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την μελέτη στο σπίτι είναι να δημιουργείται χώρος μελέτης στο σπίτι με προκαθορισμένες ώρες και ρουτίνες για μελέτη, χρήση ημερολογίου που θα αναγράφονται οι καθημερινές δραστηριότητες του παιδιού, οι οδηγίες που απευθύνετε στα παιδιά θα πρέπει να είναι σύντομες και ξεκάθαρες, συχνά διαλείμματα, όρια, κανόνες, έλεγχο και δομημένες συμπεριφορές.

Είμαι εκπαιδευτικός σε γενικό σχολείο και δυσκολεύομαι πολύ να οριοθετήσω στην ταξη τη συμπεριφορα ενός μαθητή μου με έντονη υπερκινητικότητα και διάσπαση προσοχής. Τί μπορώ να κάνω; 

Ο εκπαιδευτικός θα μπορούσε να κάνει κάποιες μικρές αλλαγές μέσα στην τάξη αλλά και στην διαχείριση των παιδιών ώστε να διευκολυνθεί το έργο του. Ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να στιγματιστεί και να περιθωριοποιηθεί ο εν λόγω μαθητής. Κάποιες συμβουλές θα μπορούσαν να είναι οι εξής. Η θέση του παιδιού να είναι κοντά στο γραφείο του δάσκαλου. Να αποφεύγονται τα εξωτερικά ερεθίσματα. Να μην κάθεται το παιδί κοντά σε συστήματα κλιματισμού, πόρτες, παράθυρα κ.λπ. Να αποφεύγονται οι πολλές και γρήγορες μεταβάσεις από μια δραστηριότητα σε άλλη. Να αναρτώνται οι κανόνες σε περίοπτο μέρος. Προσπάθεια οι δραστηριότητες να γίνονται πιο ενδιαφέρουσες. Διοχέτευση της υπερκινητικότητας του παιδιού σε αποδεκτά κανάλια.

Το παιδί μου δυσκολεύεται να είνα ήσυχο στην τάξη, μιλάει αδιάκοπα, δεν συγκεντρώνεται και σηκώνεται συχνά από την καρέκλα. Μου είπαν ότι χρειάζεται παράλληλη στήριξη. Πώς θα μπορούσε να βοηθήσει αυτό; 

Η παράλληλη στήριξη θα μπορούσε να βοηθήσει περισσότερο βοηθητικά ως προς τη συμπεριφορά του παιδιού. Δηλαδή ο εκπαιδευτικός θα ήταν σαν φυσικός καθοδηγητής και το «μοντέλο» μίμησης και ενίσχυσης του παιδιού ώστε να του δίνει μια συχνή υπενθύμιση. Στόχος της είναι να καταφέρει ο μαθητής να ενταχθεί στη σχολική τάξη χωρίς να χρειάζεται πάντα κάποιον  καθοδηγητή.

Είμαι λογοθεραπεύτρια κι έχω έναν μαθητή με ΔΕΠ-Υ. Πώς θα μπορούσα να οργανώσω καλύτερα την ώρα της ατομικής συνεδρίας λογοθεραπείας του παιδιού ώστε ο χρόνος να είναι πιο παραγωγικός;

Στην λογοθεραπεία θα πρέπει αρχικά να αξιολογηθούν οι ανάγκες του παιδιού και με βάση αυτές να δημιουργηθεί ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο. Στις αρχικές συνεδρίες αυτό που θα βοηθούσε ένα λογοθεραπευτή θα ήταν μια καλά οργανωμένη και δομημένη συνεδρία, με συχνά διαλείμματα. Η επιβράβευση θα πρέπει να είναι συχνή και να αλλάζει όταν κρίνεται αναγκαίο. Μέχρι το παιδί να μπει σε ένα πρόγραμμα θα μπορούσε η αίθουσα συνεδρίας να έχει λίγα ερεθίσματα, ωστόσο αυτό με την πάροδο του χρόνο θα πρέπει να αλλάξει καθώς το παιδί θα πρέπει να γενικεύει τις δεξιότητες του. Ας μην ξεχνάμε ότι ο κόσμος μας είναι γεμάτος από ερεθίσματα!  

Ευχαριστώ πολύ την κα Μαρία Ιγνατίου για τη συνεργασία και την παραχώρηση απαντήσεων στις ερωτήσεις των αναγνωστών της ιστοσελίδας. 

Read More

Η σημασία της παράλληλης στήριξης των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

Φώτης Παπαναστασίου

Ειδικός Παιδαγωγός

MSc Σχολική Ψυχολογία

www.eidikospaidagogos.gr

Τί ακριβώς σημαίνει "παραλληλη στήριξη στο γενικό σχολείο"και  σε ποιά παιδιά αναφέρεται;

Στόχος της παράλληλης στήριξης είναι ο μαθητής σταδιακά να αυτονομηθεί ως παρουσία στη συνήθη σχολική τάξη ώστε να μην απαιτείται ο εκπαιδευτικός να παρευρίσκεται στο σύνολο των ωρών της σχολικής τάξης. Η παράλληλη στήριξη παρέχεται ως ενισχυτικός και ενταξιακός θεσμός της παιδαγωγικής πράξης και της μαθησιακής διαδικασίας και δεν έχει σε καμία περίπτωση χαρακτήρα φύλαξης του παιδιού ή εξυπηρέτησης στην καθημερινή διαβίωση.
Παράλληλη στήριξη δέχεται κάθε μαθητής με αναπηρία ή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες εφ’ όσον μπορεί ν’ ανταποκριθεί στο αναλυτικό πρόγραμμα της τάξης φοίτησής του καθώς και σε κάθε εκδήλωση σχολικής διαδικασίας. Μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες θεωρούνται όσοι για ολόκληρη ή ορισμένη περίοδο της σχολικής τους ζωής εμφανίζουν σημαντικές δυσκολίες μάθησης εξαιτίας αισθητηριακών, νοητικών, γνωστικών, αναπτυξιακών προβλημάτων, ψυχικών και νευροψυχικών διαταραχών οι οποίες, σύμφωνα με τη διεπιστημονική αξιολόγηση, επηρεάζουν τη διαδικασία της σχολικής προσαρμογής και μάθησης. Στους μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες συγκαταλέγονται ιδίως όσοι παρουσιάζουν νοητική αναπηρία, αισθητηριακές αναπηρίες όρασης (τυφλοί, αμβλύωπες με χαμηλή όραση), αισθητηριακές αναπηρίες ακοής (κωφοί, βαρήκοοι), κινητικές αναπηρίες, χρόνια μη ιάσιμα νοσήματα, διαταραχές ομιλίας-λόγου, ειδικές μαθησιακές δυσκολίες όπως δυσλεξία, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα, διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές, ψυχικές διαταραχές και πολλαπλές αναπηρίες. Στην κατηγορία μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δεν εμπίπτουν οι μαθητές με χαμηλή σχολική επίδοση που συνδέεται αιτιωδώς με εξωγενείς παράγοντες, όπως γλωσσικές ή πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η δυνατότητα του μαθητή να παραμείνει στην τάξη και στο σχολείο χωρίς υποστήριξη για διάστημα ίσο με το μισό του πρωινού ωραρίου. Για τον λόγο αυτό υποβάλλεται εισήγηση από την ΕΔΕΑΥ ή αν δεν υπάρχει από τον σύλλογο διδασκόντων μέσω του Διευθυντή του σχολείου σε συνεδρίαση ειδικά για τον σκοπό αυτό, προς το οικείο ΚΕΔΔΥ. Εξαίρεση σε αυτό μπορούν να αποτελούν το Νηπιαγωγείο, η Α΄ και η Β΄ τάξη του Δημοτικού εφόσον το ΚΕΔΔΥ έχει απολύτως δικαιολογημένα εισηγηθεί κάτι τέτοιο.
Παράλληλη στήριξη μπορούν να διεκδικήσουν εκείνα τα παιδιά που η αναπηρία τους και οι ειδικές εκπαιδευτικές τους ανάγκες έχουν πιστοποιηθεί από τον αρμόδιο φορέα Κ.Ε.Δ.Δ.Υ., Ιατροπαιδαγωικό, Δημόσιο νοσοκομείο.

Κατά πόσο βοηθάει η εφαρμογή της παράλληλης στήριξης μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στην προώθηση της συμπερίληψης τους στο γενικό σύνολο  ;

Η παράλληλη στήριξη ως θεσμός βοηθάει στην προώθηση της συμπερίληψης του μαθητή στο γενικό σύνολο μόνο όταν γίνεται με τρόπο μεθοδικό κι οργανωμένο. Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο απαιτείται η συνεργασία όχι μόνο των δύο εκπαιδευτικών της τάξης αλλά ολόκληρου του σχολικού πλαισίου κι όσων εμπλέκονται άμεσα με τον μαθητή. Σε κάθε άλλη περίπτωση η εφαρμογή της παράλληλης στήριξης δεν μπορεί να επιτύχει τους εκπαιδευτικούς στόχους της και πολλές φορές καταλήγει να έχει τη μορφή απλής φύλαξης.
 

Μερικές φορες, η συνεργασία με τον δάσκαλο της τάξης δεν ειναι εύκολη. Τι συμβουλεύετε τους εκπαιδευτές της παράλληλης στήριξης σε αυτή την περίπτωση;

Η επιτυχία ή αποτυχία ανάπτυξης ενός υγιούς κλίματος συνεργασίας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ένας από αυτούς είναι η από κοινού «ιδιοκτησία», δηλαδή ότι οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να καταβάλουν προσπάθειες για θέµατα σχετικά µε την από κοινού χρήση της τάξης, τους στόχους του προγράµµατος, το εποπτικό υλικό, την ευθύνη και σχετικά µε θέµατα που αφορούν τους µαθητές. Η τάξη θα πρέπει να θεωρηθεί ως κοινή και όχι ότι ένας εκπαιδευτικός επισκέπτεται την τάξη του άλλου.
Ένας άλλος παράγοντας είναι η ισοτιµία στη σχέση ανάµεσα στους δύο εκπαιδευτικούς. Πιο συγκεκριµένα, οι εκπαιδευτικοί στην τάξη θα πρέπει να µοιράζονται τη δύναµη και το έργο τους δίκαια.
Πολύ σημαντικός παράγοντας είναι επίσης και το κατά πόσο ο κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να αναπτύξει ικανότητες συνεργασίας ή κατά πόσο είναι εξοικειωμένος με το να συνεργάζεται.
Ο εκπαιδευτικός της παράλληλης στήριξης καλό θα είναι να αποφεύγει τις προσωπικές συγκρούσεις και διενέξεις με τον εκπαιδευτικό της τάξης. Αν είναι η πρώτη φορά που ο εκπαιδευτικός της τάξης καλείται να συνεργαστεί, θα πρέπει να του δώσει το χρόνο να προσαρμοστεί χωρίς να εμμένει να εφαρμόσει πρακτικές και τεχνικές που δεν του είναι οικείες. Η εναλλαγή των ρόλων θα πρέπει να γίνεται με απόλυτη συνεννόηση και συγκατάθεση και των δύο πλευρών.
Αν η μεταξύ τους σχέση επηρεάζει την επίδοση των παιδιών και την επίτευξη των εκπαιδευτικών στόχων, καλό θα είναι να ενημερώσει τον Διευθυντή του σχολείου ή/και να καλέσει το Σύμβουλο Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης για να τους βοηθήσει στη μεταξύ τους σχέση.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να διατηρούν όλη τους την προσοχή στις ανάγκες των παιδιών και να μην ξεχνούν ότι ο σκοπός της εκπαιδευτικής τους παρέμβασης είναι η υποστήριξη και η ουσιαστική ενσωμάτωση κι αυτονομία του μαθητή στο σχολικό πλαίσιο.
 

Ποιός πιστεύετε ότι ειναι καλό να είναι ο πρωταρχικός στόχος των εκπαιδευτών παράλληλης στήριξης σε σχέση με την ενίσχυση του μαθητή τους;

 
Ο πρωταρχικός στόχος των εκπαιδευτικών παράλληλης στήριξης είναι η όσο το δυνατόν αυτονόμηση του μαθητή. Ο μαθητής θα πρέπει να μάθει να λειτουργεί αυτόνομα τόσο σε μαθησιακό επίπεδο όσο και σε κοινωνικό. Σε καμία περίπτωση ο μαθητής δε θα πρέπει να νιώθει εξαρτημένος από τον εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης για να μπορέσει να σταθεί και να ανταποκριθεί στο σχολικό πλαίσιο. 

Κατά τη διάρκεια του διαλείμματος, ο εκπαιδευτής πώς μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί με αυτισμό;

Το αυτιστικό παιδί στο διάλειμμα συνήθως παρουσιάζει δύο συμπεριφορές που πολλές φορές το δυσκολεύουν στις διαπροσωπικές του σχέσεις με τους συμμαθητές του. Μπορεί να είναι απομονωμένο, να μην παίζει με τα άλλα παιδιά και πολλές φορές να μην τα προσεγγίζει καθόλου. Καλό θα είναι λοιπόν ο εκπαιδευτικός να ενθαρρύνει και να υποστηρίζει πιθανές φιλίες που έχει εντοπίσει μέσα στην τάξη. Από την άλλη το αυτιστικό παιδί ίσως να γίνεται κυριαρχικό στο παιχνίδι, να προσεγγίζει τους συμμαθητές του με λάθος τρόπο και να είναι αδέξιο στους χειρισμούς του. Καλό θα είναι ο εκπαιδευτικός να γίνει ένα άτομο αναφοράς  για το αυτιστικό παιδί στην αυλή κατά τη διάρκεια του διαλείμματος, στο οποίο θα μπορεί να απευθύνεται όποτε το έχει ανάγκη για να τον ηρεμήσει ή να τον καθοδηγήσει. Μπορεί να ενημερώσει το παιδί για το ποιες συμπεριφορές είναι επιτρεπτές και ποιες όχι. Όταν του ζητείται να μην εμφανίζει μια συμπεριφορά, θα πρέπει να του δίνονται εναλλακτικές και πιο αποδεκτές λύσεις για να εφαρμόσει. Καλό θα είναι να επιβραβεύεται η επιθυμητή συμπεριφορά όταν παρατηρείται και να μην γίνεται ιδιαίτερη αναφορά όταν εμφανίζεται η ανεπιθύμητη.
Σε κάθε περίπτωση ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να ακολουθεί τους ρυθμούς του παιδιού και να αφουγκράζεται τις ανάγκες του. Δε θα πρέπει να παρασύρεται από προσωπικές αντιλήψεις και να δίνει στο παιδί το χρόνο και το χώρο που χρειάζεται.
 
Πώς μπορεί ο εκπαιδευτικός της παράλληλης στηριξης να εμπλουτίζει τον ρόλο του κατά την άσκηση των καθηκόντων του σε σχέση και με τους υπόλοιπους μαθητές της τάξης ώστε να είναι περισσότερο παραγωγικός για το σύνολο;

 
Ο εκπαιδευτικός παράλληλης στήριξης δεν θα πρέπει να κάθεται αποκλειστικά δίπλα στον μαθητή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Καλό θα είναι, εκτός από την παροχή υποστηρικτικής διδασκαλίας κυρίως στο παιδί με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, να περιέρχεται ταυτόχρονα στην τάξη και να βοηθά και άλλα παιδιά που έχουν ανάγκη. Σε απόλυτη συνεννόηση με τον εκπαιδευτικό της τάξης εναλλάσσονται οι ρόλοι τους και τον βοηθά στο σχεδιασμό της διδασκαλίας. Σε μια φωτογραφία ενός στιγμιότυπου της τάξης δε θα πρέπει να φαίνεται ποιος είναι ο εκπαιδευτικός της τάξης και ποιος ο εκπαιδευτικός της παράλληλης στήριξης. Καλό θα είναι επίσης σε συνεργασία με την εκπαιδευτικό της τάξης να εισηγείται και να υλοποιεί σχέδια εργασίας με στόχο το σεβασμό της διαφορετικότητας. Θα πρέπει να έχει ενεργό ρόλο μέσα στη σχολική τάξη ώστε να καλύπτει τις ανάγκες του συνόλου των μαθητών.

Ευχαριστώ θερμά τον ειδικό παιδαγωγό κύριο Φώτη Παπαναστασίου για την παραχώρηση της συνέντευξης.

Read More

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ: Η καθηγήτρια κα Αγγελική Γενά μιλά για τον αυτισμό

Ποιες είναι οι δυσκολίες που συναντά ένα παιδί με Διαχυτη     Αναπτυξιακη Διαταραχη στο γενικό σχολείο;

Πλέον αναφερόμαστε στα παιδιά με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) που έχει αντικαταστήσει τον όρο Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή.

Τα παιδιά με ΔΑΦ εμφανίζουν πλήθος δυσκολιών κατά την ένταξή τους στο γενικό σχολείο. Κατά κύριο λόγο υπολείπονται σε κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες, όπως οι πρωτοβουλίες επικοινωνίας η συναισθηματική έκφραση και πολλές άλλες συναφείς δυσκολίες. Επιπλέον, το έντονο άγχος που μπορεί να βιώνουν με τις συνεχείς αλλαγές και την έλλειψη προβλεψιμότητας, που χαρακτηρίζουν τη σχολική ζωή, εγείρει τάσεις αποφυγής της προσέλευσής τους στο σχολείο, αλλά και εμμονικές ιδέες στις οποίες τα παιδιά καταφεύγουν για να κατευνάσουν το άγχος τους. Στην πραγματικότητα, όμως, το άγχος τους εντείνεται και καθιστά πολύ δύσκολη την προσαρμογή τους στο σχολείο. Συνήθεις είναι και οι δυσκολίες σε θέματα διαχείρισης της συμπεριφοράς, όπως η αναστολή παρορμήσεων, η συγκέντρωσή τους για μακρά χρονικά διαστήματα στο μάθημα κ.ά.

Σε επίπεδο μαθησιακών επιδόσεων, όταν η ΔΑΦ συνοδεύεται από νοητική υστέρηση (στο 50% περίπου των παιδιών με διάγνωση ΔΑΦ), τότε σημειώνονται σοβαρά ελλείμματα στη σχολική τους επίδοση. Ακόμη, όμως, και τα παιδιά με ΔΑΦ, τα οποία έχουν δείκτη νοημοσύνης εντός της φυσιολογικής διακύμανσης, συνήθως εμφανίζουν ποικίλα μαθησιακά προβλήματα, τα οποία σχετίζονται με τις δυσκολίες των παιδιών με ΔΑΦ σε δύο κυρίως τομείς: στη Θεωρία του Νου και στις Επιτελικές Λειτουργίες.

   Συχνά παρατηρείται το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού με θύματα τα παιδια με ΔΑΦ στο γενικό σχολείο. Πώς θα μπορούσαμε να το περιορίσουμε;
 

Ο μόνος τρόπος για να περιοριστούν τα κρούσματα σχολικού εκφοβισμού, όπως έχει καταδειχθεί από πλήθος ερευνών, είναι μια συστημική, ολιστική προσέγγιση, η οποία περιλαμβάνει όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας, από τη Διεύθυνση του σχολείου μέχρι και τον σχολικό φύλακα. Τα φαινόμενα βίας στα σχολεία βαίνουν αυξανόμενα, όσο η εκπαίδευση προάγει την ανταγωνιστικότητα και όχι τη συνεργατικότητα. Συνεπώς, χρειάζονται ριζικές αλλαγές στη σχολική κοινότητα, προκειμένου να περιστείλουμε τη βία και τον εκφοβισμό εντός του σχολείου.

Πότε είναι καλό ένα παιδι με ΔΑΦ να φοιτήσει σε γενικό σχολείο αντί του ειδικού; Ποια τα κριτήρια αυτής της απόφασης;

Αυτή είναι μια δύσκολη απόφαση στην οποία υπεισέρχονται πάρα πολλοί παράγοντες. Θα σταθώ όμως σε δύο βασικούς για την ελληνική πραγματικότητα. Το πρώτο θέμα αφορά στις επιλογές που διαθέτουμε. Με άλλα λόγια, ποιες είναι οι συνθήκες στο ειδικό σχολείο και ποιες στο γενικό. Πολύ συχνά, παιδιά τα οποία θα έπρεπε να παραπέμψουμε στο ειδικό σχολείο, επιλέγουμε να φοιτήσουν στο γενικό, λόγω των συνθηκών που επικρατούν στα ειδικά σχολεία της πατρίδας μας, όπως η υποστελέχωση, το περιορισμένο ωράριο λειτουργίας, η απόσταση από τη γειτονιά του παιδιού και πολλά άλλα. Συνεπώς, τίθεται ζήτημα ετοιμότητας του σχολείου και όχι μόνο του παιδιού.

Ως προς τους παράγοντες που σχετίζονται με το παιδί, θα πρέπει να τονιστεί ότι στα πρώτα τουλάχιστον βήματα του παιδιού με ΔΑΦ, όσο καλά προετοιμασμένο και αν είναι για το σχολείο σε γνωστικό επίπεδο, δεν παύει να έχει πολλές κοινωνικές και συναισθηματικές δυσκολίες που καθιστούν αναγκαία την παρουσία πολύ καλά εξειδικευμένου συνοδού, ο οποίος θα συνδράμει στα πρώτα βήματα του παιδιού στη σχολική του ζωή. Αυτή η μορφή συνοδείας είναι καθοριστικής σημασίας για το παιδί με ΔΑΦ, γιατί το βοηθά στην προσαρμογή του στο σχολείο καθώς και στην αποφυγή στιγματισμού που συνήθως συνεπάγεται η οποιαδήποτε μορφής διαφορετικότητα. Εφόσον αυτή η συνοδεία εξασφαλίζεται, βασικά κριτήρια για μια επιτυχή πορεία στην ένταξη στο γενικό σχολείο είναι: αφενός η χαρά και η ικανοποίηση που λαμβάνει ένα παιδί από τη φοίτησή του σε αυτό και αφετέρου κατά πόσο οι συνθήκες της συνεκπαίδευσης ευνοούν μια συνεχώς βελτιούμενη πορεία του παιδιού σε γνωστικό, κοινωνικό και συναισθηματικό επίπεδο.

         Ποιος είναι ο αξονας πάνω στον οποίο χρειαζεται να συνεργάζονται οι γονείς παιδιου με ΔΑΦ  κι ο δάσκαλος του;

Η συνεργασία αυτή είναι καίριας σημασίας για το παιδί με ΔΑΦ, το οποίο συνήθως έχει δυσκολίες γενίκευσης και αξιοποίησης των γνώσεων και των δεξιοτήτων που κατακτά. Το βάρος για μια αμοιβαία ικανοποιητική σχέση γονέων-εκπαιδευτικών, εναποτίθεται στον εκπαιδευτικό, ο οποίος θα πρέπει να βασίζει την προσέγγισή του στο συνεργατικό μοντέλο (μοντέλο συνεργασίας γονέα-ειδικού επί ίσοις όροις) και όχι στο παραδοσιακό μοντέλο, όπου ο εκπαιδευτικός θεωρείτο αυθεντία και ο γονέας αυτός που θα έπρεπε να ακολουθεί τις οδηγίες του πιστά. Ο εκπαιδευτικός σαφώς γνωρίζει καλύτερα ζητήματα που άπτονται της ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης, αλλά ο γονέας είναι ειδικότερος όλων σε θέματα που άπτονται των αναγκών και των δυνατοτήτων του παιδιού του. Συνεπώς, μόνο μια αγαστή συνεργασία εκπαιδευτικών-γονέων μπορεί να οδηγήσει σε βέλτιστα αποτελέσματα.

        Πώς θα μπορούσε ο δάσκαλος της γενικής εκπαίδευσης να προσαρμόσει την διδασκαλία του μαθήματος έτσι ωστε να συμπεριληφθει σε αυτό με τον σωστότερο τρόπο ένα παιδι με ΔΑΦ;

Θα πρέπει να είναι πρόθυμος να άρει πιθανές προκαταλήψεις που μπορεί να έχει για τα παιδιά με ΔΑΦ και τις δυνατότητές τους. Επίσης, θα πρέπει να δέχεται με ευχαρίστηση την παρουσία ειδικών που θα προτείνουν λύσεις για τυχόν προβλήματα και δυσκολίες που μπορεί να εμφανίσει το παιδί με ΔΑΦ στο γενικό σχολείο. Η διαφοροποιημένη διδασκαλία που περιλαμβάνει οπτικοποιημένο υλικό, αλλά και η έμφαση σε συχνές επαναλήψεις και ασκήσεις εμπέδωσης είναι πολύ σημαντικές για την εκπαίδευση των μαθητών με ΔΑΦ. Επιπλέον, οι ιδιαίτερες ικανότητες που μπορεί να έχουν σε τομείς, όπως τα μαθηματικά, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές κ.ά., είναι πολύ σημαντικό να αξιοποιηθούν πλήρως, όχι μόνο για να διακριθεί το παιδί με ΔΑΦ, αλλά και για να ενισχυθεί η αυτό-εικόνα του και τα κίνητρά του για μάθηση και εξέλιξη.

        Υπάρχουν αδυναμίες του παρόντος εκπαιδευτικού συστήματος ως προς την εφαρμογή των προγραμμάτων κοινωνικής προσαρμογής των παιδιών με ΔΑΦ στο γενικό σχολείο και ποιές είναι αυτές;

Ο συνδυασμός της υποστελέχωσης ειδικών στα σχολεία με την έλλειψη μιας πιστοποιημένης εκπαίδευσης στον τομέα του αυτισμού, συνιστούν τον βασικό άξονα απ’ όπου απορρέουν οι αδυναμίες του παρόντος εκπαιδευτικού συστήματος. Θα πρέπει αφενός να ξεκινά η σχολική χρονιά με την δυνατότητα παροχής βοήθειας στο παιδί από συνοδό, ο οποίος θα πρέπει να είναι εξειδικευμένος στο αυτισμό γενικότερα και ειδικότερα στις πρακτικές τις ένταξης. Μόνο εφόσον τηρηθούν αυτές οι δύο συνθήκες μπορούμε να συζητάμε για ουσιαστική βοήθεια των παιδιών αυτών στην ενταξιακή τους πορεία.

         Τα παιδια με ΔΑΦ δυσκολεύονται στην δημιουργία κοινωνικών σχέσεων με καινουρια πρόσωπα . Βάσει αυτού, μήπως θα βοηθουσε κατα τη διαρκεια της επαναξιολόγησης ή της μέτρησης της νοημοσύνης τους να συνοδεύονται από καποιο οικείο πρόσωπο ώστε τα αποτελέσματα να είναι περισσότερο έγκυρα;

Απολύτως εύστοχη η παρατήρησή σας. Είναι συχνά δύσκολο για το παιδί με ΔΑΦ να συνάψει σχέση με ειδικούς τους οποίους συναντά για πρώτη φορά και χωρίς παιδαγωγική σχέση, δεν θα ανταποκριθεί πλήρως στις απαιτήσεις μιας αξιολόγησης. Συνεπώς, είναι πολύ σημαντικό, για να έχουμε μια έγκυρη εκτίμηση των δυνατοτήτων του παιδιού με ΔΑΦ, να παρίσταται οικείο πρόσωπο του παιδιού καθ’ όλη τη διάρκεια της αξιολόγησής του.

       Πότε και με ποιό τρόπο είναι καλό να μιλήσω σε εφηβο με ΔΑΦ για θέματα σεξουαλικοτητας;

Είναι πολύ σημαντικό η σεξουαλική αγωγή, με την ευρύτερη έννοια, να ξεκινά όσο γίνεται νωρίτερα. Πριν εισαχθούν θέματα σεξουαλικής ικανοποίησης, τα οποία είναι πιο ευαίσθητα και απαιτούν και τη συμμετοχή του γονέα του ίδιου φύλου, θα πρέπει να υπάρχει διεξοδική διδασκαλία σε θέματα προσωπικής υγιεινής, κοινωνικοποίησης και εγγύτητας με συνομήλικους και με ενήλικες (π.χ. κύκλος των φίλων) και πολλά άλλα που προηγούνται αυτής καθαυτής της σεξουαλικής αγωγής. Ως προς την εκπαίδευση σε τρόπους σεξουαλικής ικανοποίησης, δεν θα πρέπει να ξεκινά πριν αρχίσει το παιδί να εκδηλώνει σαφείς συμπεριφοράς που δηλώνουν ενημερότητα και ενδιαφέρον για τη σεξουαλική δραστηριοποίηση, όπως η ενασχόληση με τα γεννητικά όργανα και το ενδιαφέρον για έντυπο ή άλλο υλικό με σεξουαλικό περιεχόμενο. Η έγκριση και συμμετοχή των γονέων σε προγράμματα σεξουαλικής αγωγής είναι απαραίτητη.


Ευχαριστώ πολύ την κα Γενά για την συνεργασία και την παραχώρηση της συνέντευξης

Read More

Διαταραχή ψυχοκινητικού συντονισμού στα παιδιά: Σημάδια κι αντιμετώπιση

Σε ποια ηλικία  μπορούμε να ανιχνεύσουμε τα πρώτα σημάδια διαταραχής του ψυχοκινητικού συντονισμού;

Τα πρώτα σημάδια της αναπτυξιακής διαταραχής του ψυχοκινητικού συντονισμού μπορούν να ανιχνευθούν πολύ πρώιμα,  καθώς το παιδί ενδέχεται να εμφανίζει ελλειμματικό συντονισμό από τη βρεφική ακόμη περίοδο και κάποιου βαθμού καθυστέρηση στα αναπτυξιακά ορόσημα. Οι Kaplan & Sadock (1991), περιγράφουν τα κλινικά σημεία που υποδηλώνουν την ύπαρξη της διαταραχής, τονίζοντας ότι είναι εμφανή από την βρεφική ακόμη ηλικία, όταν το παιδί αρχίζει να επιχειρεί έργα που απαιτούν κινητικό συντονισμό. Από τα βασικά κλινικά χαρακτηριστικά είναι η έντονα καθυστερημένη εκτέλεση του παιδιού στον κινητικό συντονισμό. Οι δυσκολίες στον κινητικό συντονισμό ενδέχεται να μεταβάλλονται ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και το αναπτυξιακό στάδιο που βρίσκεται. 

    Ενα παιδί με νοητική υστέρηση μπορεί να ωφεληθεί από ένα πρόγραμμα ψυχοκινητικής αγωγής; Με ποιό τρόπο;

Ένα παιδί με νοητική υστέρηση μπορεί να ωφεληθεί τα μέγιστα από ένα πρόγραμμα ψυχοκινητικής αγωγής, επειδή προάγοντας την κινητικότητα του παιδιού στην ουσία προάγουμε όλες τις γνωστικές του λειτουργίες και το βοηθάμε να φτάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Η σημασία της αισθητηριακής και κινητικής αγωγής για τα  παιδιά με νοητική υστέρηση είναι τεράστια επειδή ασκώντας την προσοχή , τη μνήμη , την αντίληψη , την παρατηρητικότητα  ενισχύουμε την ίδια τους τη νοημοσύνη. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες είναι οι απόψεις του Piaget για τη συμβολή της κινητικότητας στην ανάπτυξη της νοημοσύνης. Σύμφωνα με τη θεωρία του Piaget «η γνώση είναι αποτέλεσμα μιας ενεργού διαδικασίας, μιας επενέργειας του ατόμου επάνω στα ίδια  τα πράγματα».

  

Η εφαρμογή προγράμματος ψυχοκινητικής αγωγής μπορεί να εχει αποτέλεσμα σε ενήλικες με διαταραχές ισορροπίας; Τι βοηθά περισσότερο σε αυτή την ηλικία;

  Η εφαρμογή ενός προγράμματος ψυχοκινητικής αγωγής και επανεκπαίδευσης μπορεί να έχει  αποτέλεσμα και σε ενήλικες με διαταραχές ισορροπίας. Όταν όμως αναφερόμαστε σε ενήλικες οι οποίοι εμφανίζουν τέτοιου είδους διαταραχές, επειδή ενδέχεται να αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα νευρολογικής φύσης, καλό θα είναι να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των ειδικών και συνδυαστική αγωγή για καλύτερα αποτελέσματα.

  Ένα παιδί με διαταραχή ψυχοκινητικού συντονισμού μπορεί να εκδηλώσει μαθησιακές δυσκολίες; Γιατί;

Η αναπτυξιακή διαταραχή ψυχοκινητικού συντονισμού είναι στην ουσία μια δυσκολία κινητικής μάθησης.  Με την είσοδο των παιδιών στο  σχολείο το πρόβλημα γίνεται εμφανέστερο επειδή εκεί το παιδί αντιμετωπίζει συγκεκριμένες και σαφείς απαιτήσεις από το εκπαιδευτικό του περιβάλλον στις οποίες συχνά αποτυγχάνει να ανταποκριθεί. Έτσι στις δυσκολίες στον συντονισμό των κινήσεων προστίθενται και μαθησιακές δυσκολίες ακαδημαικού τύπου, π.χ. στη γραφή και στην ανάγνωση. Ενώ δεν είναι σπάνιο οι δυσκολίες αυτές, αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως, να οδηγήσουν σε άλλα δευτερογενή προβλήματα από κοινωνικά, συναισθηματικά μέχρι σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς (Abramson et al, 1978, Arnheim & Sinclair, 1979, Cullen & Boersma, 1982, Henderson, 1986, Losse et al, 1991). Ο Wall και οι συνεργάτες του (1985), προσεγγίζοντας το  θέμα σφαιρικά δίνουν έμφαση στη δημιουργία συμπεριφορών οι οποίες πηγάζουν από την αρχική έλλειψη συντονισμού και συνδέονται αλυσιδωτά.

Πώς  μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς το παιδί τους ώστε να αναπτύξει καλύτερο ψυχοκινητικό συντονισμό;

Το παιδί πάνω από όλα χρειάζεται την αγάπη, την κατανόηση, την αποδοχή και την υποστήριξη από όλους όσους εμπλέκονται στην αγωγή και την εκπαίδευσή του. Οι γονείς λοιπόν που βρίσκονται κοντά στα παιδιά τους και αναπτύσσουν συναισθηματικό δέσιμο μαζί τους τα βοηθούν στην εν γένει ανάπτυξή τους. Αυτό δείχνουν όλες οι έρευνες των τελευταίων ετών. Ειδικότερα για την καλύτερη ανάπτυξη του ψυχοκινητικού συντονισμού κατά τη γνώμη μου θα βοηθούσε η παροχή ευκαιριών στα παιδιά εκ μέρους των γονέων για κίνηση και φυσική δραστηριότητα και εξάσκηση των κινητικών τους δεξιοτήτων. Σε περίπτωση προβλήματος η συνεργασία των γονέων θα παίξει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της κατάστασης. Οποιοδήποτε θεραπευτικό πρόγραμμα και αν εφαρμοστεί δεν θα έχει αποτέλεσμα αν γονείς και παιδιά δεν συνεργάζονται τόσο με τους θεραπευτές, όσο και μεταξύ τους.

Ευχαριστώ την κα Ζωή Καραμπατζάκη, σχολική συμβουλο της 21ης Περιφέρειας προσχολικής αγωγής Αθηνών,  για τη συνέντευξη που παραχώρησε στο http://psixoperpatimata.blogspot.gr 

Read More

Άλογο και ψυχοθεραπεία: Μία σχέση δυνατή

 Η ψυχίατρος κα Νίκη Μαρκογιάννη

Ποιά είναι η διαφορά ανάμεσα στις τυπικές θεραπευτικές συνεδρίες και στις συνεδρίες ιπποθεραπείας; 

Με τον όρο Ιπποθεραπεια εννοούμε τις θεραπευτικές προσεγγίσεις που ο θεραπευτης ή το μέσον θεραπείας είναι το άλογο . Η θεραπευτική ιππασία είναι ευρέως διαδεδομένη στη 

χώρα μας. Μέσα απο την κίνηση του αλογου, μπορεί να βοηθήσει τα άτομα με κινητικές και 

αναπτυξιακές διαταραχες. Η θεραπεία  γίνεται πάνω στο άλογο .

Μπορείτε να μας περιγράψετε μία συνεδρία ιπποθεραπείας;

Το άλογο είναι ο κύριος θεραπευτης. Μέσα απο το ένστικτο του και την απαραίτητη  ικανότητα

 του για την επιβίωση του να αντιλαμβάνεται τις συναισθηματικές καταστάσεις και προθέσεις 

του ανθρώπου (ακόμα και αν είναι αόρατες για τον ίδιο)  δρα - αντιδρά με τρόπους που 

οδηγούν τονάνθρωπο στην επίλυση των εσωτερικών του  συγκρούσεων και στην 

εξομάλυνση των πεδίων έντασης που προκαλούν συμπτώματα ή αδράνοποιουν τις ικανότητες

και εμποδιζουν την δημιουργικότητα του ανθρώπου .Η αυτογνωσία με την βοήθεια του αλογου

βασίζεται στις προαναφερθείσες ιδιότητες του αλογου και βοηθάει τον άνθρωπο να 

συνειδητοποιήσει τις ανάγκες του και τις επιθυμίες που χτίζονται πάνω σε αυτές. 

Να συνειτοποιησει  τα τραύματα του και να οδηγήσει τον άνθρωπο σε καλύτερες σχέσεις με 

σεβασμο για τον εαυτο του και τους άλλους . Η αυτογνωσία , μάθηση , εξέλιξη και 

ψυχοθεραπεία με την βοήθεια του αλόγου γίνεται κατά κύριο λόγο από το έδαφος.

Ποιές ειδικότητες ασχολούνται με την ιπποθεραπεία;

Οι θεραπευτες είναι γιατροί, φυσικοθεραπευτές ,λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές και

 ψυχολόγοι ειδικά εκπαιδευμένοι και πιστοποιημένοι στην Θεραπευτική  Ιππασία .

Η θεραπευτική ομάδα αποτελείται απο ψυχίατρο ή ψυχολόγο και  ενα ειδικό πάνω στα 

άλογα (στην Ίππολυση η θεραπευτικήομάδα αποτελείται απο την Νικη Μαρκογιάννη 

Ψυχίατρο, οικογενειακή θεραπεύτρια Eagala  international mentor, την Χρύσα Μπαξεβανίδη 

Ψυχολόγο-οικογενειακή θεραπεύτρια Eagala certified, την Δανάη Μαρνέρη κτηνίατρο 

ειδικευμένη στα άλογα και προπονήτρια ιππασίας  Eagala certified). 

Ποιές είναι εκείνες οι προϋποθέσεις που είναι απαραίτητο να πληρούνται ώστε ένα άλογο να συμπεριφέρεται ως «θεραπευτής»; 

Τα άλογα εκπαιδεύονται για να γίνουν θεραπευτες μέσα απο " αποεκπαιδευση "" δηλ τους 

παρέχεται ένα περιβάλλον ασφαλείας και ελευθερίας χωρίς να τους ζητείται υπακοή .  Έτσι, 

βρίσκουν την επαφή τους με την ελεύθερη φύση τους και τα ένστικτα τους .  Το πόσο χρόνο

θα χρειαστεί κάθε άλογο δεν το ξέρουμε εκ των προτέρων. Τους δίνουμε,λοιπόν την 

δυνατότητα να αποφασίσουν αυτα ποτέ θέλουν να μπουν σε θεραπείες .Στόχος μας είναι η 

διατήρηση της ζωής των αλόγων (θεραπευτων και μη )και η διάδοση της μεθόδου EAGALA 

(equine assistedgrowth  learning  development and psychotherapy ) που εκπρόσωπουμε στην 

Ελλάδα . Δουλεύοντας την μέθοδο αυτή έχουμε πεισθεί  για την αποτελεσματικότητα της  

(όπως αποδεικνύουν εξάλλουκι οι έρευνες διεθνώς) και επιθυμία  μας είναι να μπορέσουν να 

ωφεληθούν από αυτή όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι. 

Η Ιπποθεραπεία θα μπορούσε να έχει εφαρμογή στην συμβουλευτική ζεύγους/οικογένειας;

Η Αυτογνωσία  - Μάθηση - Εξέλιξη - Ψυχοθεραπεία με τα άλογα απευθύνεται σε άτομα, 

 ζευγαρια, οικογένειες , ομάδες αθλητικές, σχολικές και εταιρικες. Η μάθηση με την βοήθεια 

του αλογου εκπαιδεύει τον άνθρωπο σε καλύτερη και πιο ευρεία αντίληψη του περιβάλλοντος,

άμεση αξιολόγηση των πληροφοριών, γρηγόρη επεξεργασία εναλλακτικών σχεδίων δράσης 

βοηθώντας έτσι παιδιά και ενήλικες να σκέφτονται, να μαθαίνουν και δρουν με 

αποτελεσματικότερο τρόπο στις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες ζωής. 

Η ιπποθεραπεία θα μπορούσε να βοηθήσει τα παιδιά με Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές (σύνδρομο Asperger, αυτισμός κ.α.); 

Τα παιδιά με διαταραχές αυτισμού επωφελούνται τόσο απο την θεραπευτική ιππασία όσο και

απο την ψυχοθεραπεία με άλογα . Όσο πιο συχνή και στενή είναι η επαφή του παιδιού με το

άλογο, τόσο πιο καλά τα αποτελέσματα. 

 Η Ιπποθεραπεία αντεδείκνυται για κάποιες ειδικές ομάδες ατόμων;

Όλοι οι άνθρωποι μπορούν να ωφεληθούν απο την θεραπευτική δράση του αλόγου 

(εξαιρούνται περιπτώσεις που οι θεράποντες ιατροί κρίνουν ότι το άτομο δεν μπορει να 

βρεθεί σε περιβάλλον με ζώα).

Συνέντευξη με την ψυχίατρο κα Νίκη Μαρκογιάννη
Θεραπευτικό Κέντρο "Ιππόλυσις"

Read More

Ο Δρ Ευάγγελος Κατσιούλης αποδεικνύει την ευφυϊα του στα Ψυχοπερπατήματα

Ευάγγελος Κατσιούλης, Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής

Ο Δρ. Ευάγγελος Κατσιούλης έχει κατακτήσει δικαιωματικά τον τίτλο ενός από τους πιο έξυπνους ανθρώπους στον κόσμο καθώς σκόραρει ψηλά στους διεθνείς διαγωνισμούς που μετρούν το δείκτη νοημοσύνης. Τον φιλοξενήσαμε στα Ψυχοπερπατήματα και έδωσε "έξυπνες" συμβουλες για καλύτερη ποιότητα ζωής.

Κύριε Κατσιούλη, ποια η σχέση νοημοσύνης-ευτυχίας; Ειναι ομαλή ή κρύβει κινδύνους;

Όπως συμβαίνει με όλες τις σχέσεις, η σχέση νοημοσύνης-ευτυχίας είναι δυναμική και ως εκ τούτου ρευστή.

Η υψηλή νοημοσύνη σχετίζεται με επίταση της αποτελεσματικότητας εξεύρεσης λύσεων σε προβλήματα, συνθήκη ευόδωσης της ευτυχίας. Από την άλλη, η υψηλή νοημοσύνη μπορεί να συντελέσει στην ανύψωση στόχων, στην αύξηση των απαιτήσεων και επιτεύξεων στην ζωή, με απότοκη την χρόνια κατάσταση εναγώνιας αναζήτησης ικανοποίησης, που αντιμάχεται της αίσθησης της ευτυχίας.

Στο άλλο άκρο, η χαμηλότερη του στατιστικά αναμενόμενου νοημοσύνη μπορεί να συσχετίζεται με χαμηλή αυτοπεποίθηση και μειωμένη επιτευξιμότητα στόχων, η οποία επάγει αίσθηση προσωπικής δυσφορίας και μη ικανοποίησης. Μπορεί όμως η χαμηλή νοημοσύνη να συνδυάζεται με μειωμένες απαιτήσεις και στόχους από την ζωή, με επαγόμενη την γειτνίαση της επιθυμητής ευτυχίας.

Η ευτυχία αποτελεί μια κατάσταση προσωπικής ικανοποίησης και ολοκλήρωσης, κατά την οποία η ίδια η ζωή και η σκοπιμότητά της γίνονται αντιληπτές ως βέλτιστες.

Πως θα μπορούσε να αξιοποιήσει κανείς με τον καλύτερο τρόπο τη νοημοσύνη του ώστε να εξασφαλίσει μία καλύτερη ποιότητα ζωής;

Να χρησιμοποιεί το μυαλό του, τις ικανότητες συγκέντρωσης, ανάλυσης, κρίσης κατά τον πιο ενδιαφέρον και ικανοποιητικό τρόπο για τον ίδιο. Κατά αυτήν την έννοια, οι ικανότητες οξύνονται χωρίς αυτό να αποτελεί αυτοσκοπό και ο ενδιαφερόμενος αποφεύγει την ανία και την κόπωση. Η πνευματική άσκηση είναι αντίστοιχη της σωματικής. Μπορούν να γυμναστούν εξίσου τόσο ο τακτικός επισκέπτης γυμναστηρίων και ειδικά διαμορφωμένων χώρων άθλησης, όσο και ένας αθλητής. Η διαφορά τους μπορεί να είναι ότι ο αθλητής μάλλον διασκεδάζει περισσότερο την διαδικασία και είναι πιο κινητοποιημένος γιατί εστιάζει στο άθλημα και όχι στην γυμναστική. Να σημειώσω ότι σε όλα τα βιολογικά όντα, όπως είναι και ο άνθρωπος, οτιδήποτε χρησιμοποιείται αναπτύσσεται, όπως και το αντίθετο. Αυτή είναι μια βασική αρχή, από την οποία δεν εξαιρείται ο ανθρώπινος εγκέφαλος και η λειτουργία του.

Αναφορικά με το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, σχετικά με την αξιοποίηση του όποιου δυναμικού διαθέτει κανείς για την διεκδίκηση ποιότητας ζωής, πρωταρχική σημασία κατέχει ο ορισμός της ποιότητας ζωής για τον καθένα. Για να πετύχουμε ένα στόχο, πρέπει αρχικά να γνωρίζουμε τον στόχο, τί εμείς ορίζουμε ποιότητα ζωής. Για παράδειγμα είναι όντως ποιότητα ζωής για τον καθένα μας όσα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης προβάλλουν και υποβάλλουν; Πρέπει να γίνουμε όλοι πλούσιοι, πανέμορφοι, γυμνασμένοι, μοντέλα, ποδοσφαιριστές ή καλλιτέχνες για να θεωρούμε ότι πετύχαμε ποιότητα στην ζωή μας; Αφού έχουμε, λοιπόν, πρώτα ορίσει τον στόχο της ποιότητας, καλούμαστε να χρησιμοποιήσουμε τις ικανότητές μας, μεταξύ των οποίων και η νοημοσύνη, προκειμένου να βρούμε τον τρόπο, αλλά και να καταφέρουμε να έχουμε όσα και ό,τι ζητάμε. Ο δρόμος δεν είναι εύκολος, αλλά ο δρόμος είναι η ίδια η ζωή.

Η εμπειρία σας ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, σας έχει βοηθησει στην προσωπική σας ζωή κι αν ναι, με ποιό τρόπο;

Η επικοινωνία και επαφή με τον κόσμο του κάθε ανθρώπου με τον οποίο συνεργάζομαι κατά την επιτέλεση του λειτουργήματος του ψυχοθεραπευτή, αλλά και του ψυχιάτρου, αποτελεί για μένα πρακτική και γνωστική πρόκληση. Η επίσκεψη στο μυαλό ενός άλλου ανθρώπου είναι ένα ταξίδι σε έναν άλλο, άγνωστο κόσμο με νέους κανόνες, εμπειρίες, μέτρα και σταθμά. Η ανάγκη κατανόησης, αλλά και η επιθυμία συνεργασίας και αποτελεσματικής συνδρομής στα ειδικά θέματα που απασχολούν, αντανακλούν μέσα μου σε αντίστοιχες προσλαμβάνουσες, οι οποίες επικαλούνται είτε την ανάδυση ήδη καταχωρημένων είτε την εξεύρεση νέων αντιμετωπίσεων. Η διαδικασία αυτή είναι πολύτιμη σε προσωπικό επίπεδο, μια και ενίοτε με  εφοδιάζει με στρατηγικές και λύσεις σε θέματα και καταστάσεις με τα οποία πρακτικά μπορεί ακόμα να μην έχω έρθει αντιμέτωπος σε προσωπικό επίπεδο.

Κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στη ζωή σας, προτεραιότητα έχει η καρδιά ή το μυαλό;

Ίσως γιατί με το μυαλό έχω μάθει αρκετά καλά να λειτουργώ και να αποφασίζω, πλέον η πρόκληση για μένα είναι η συναισθηματικά ικανοποιητική βάση κάθε επιλογής. Είναι πολλές οι φορές που νιώθουμε πως η λογική αντιστρατεύεται τα συναισθήματα, θέση την οποία θεωρώ ένα ακόμα πολύ δημοφιλές γνωστικό λάθος μας. Η συναισθηματική διάσταση κάθε απόφασης, όπως και η αναζήτηση συναισθηματικής ικανοποίησης αποτελεί μία απόλυτα λογικά οριζόμενη ανάγκη, η οποία δεν αντικρούει καμία ετερόπλευρη λογική θέση. Είναι δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση απέναντι στον εαυτό μας να φροντίζουμε όλες μας τις ανάγκες σε βαθμό που να νιώθουμε πλήρεις και ικανοποιημένοι. Μόνο έτσι μπορούμε να συμπλησιάσουμε ό,τι εμείς ορίζουμε ως αυτοπραγμάτωση και ευτυχία στην ζωή.

Διανύουμε ημέρες κρίσιμες για την χώρα μας, σε πολιτικό κι οικονομικό επίπεδο. Μέσα από ποιό πρίσμα βλέπετε εσείς τα πράγματα ως μέλος της επιστημονικής κοινότητας;

Η κατάσταση που ζούμε τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα δεν είναι καινούρια. Επαναλαμβάνεται σε σχετικά τακτικά διαστήματα και είναι αποτέλεσμα μόνο της νοοτροπίας που κληροδοτείται και υιοθετείται από τις τελευταίες πολλές γενιές. Ο Έλληνας λειτουργεί μόνο για τον εαυτό του, αδιαφορώντας για οποιαδήποτε υποχρέωσή του απέναντι στους άλλους και πολύ περισσότερο έναντι της κοινωνίας. Είναι ‘μαγκιά’ η κλεψιά, είναι εξυπνάδα η παρανομία και είναι ανικονότητα ή αδυναμία η νομοτυπία πλέον στην χώρα μας. Δεδομένης της νοοτροπίας μας, νομίζω πως η κατάσταση επιδέχεται και περαιτέρω επιδείνωση. Η επανάσταση του καναπέ και του τηλεχειριστηρίου δεν δύναται να αποφέρει καρπούς. Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις και ο Έλληνας προσβάλλει τη νοημοσύνη του όταν πιστεύει και στηρίζει τις επικοινωνιακές στατηγικές παρατάξεων που υπονοούν ή και άμεσα υπόσχονται άκοπες, μαγικές και θαυματουργές λύσεις. Είναι προφανές πως έχουμε ξεχάσει, αν ποτέ είχαμε πριν γνωρίσει, πως τυχαίνει να είμαστε απόγονοι ενός ανθρώπου που σαφώς και επαρκώς είχε επιχειρηματολογήσει για την αναγκαιότητα της ευδαιμονίας της πολιτείας ως προϋπόθεση της ατομικής ευτυχίας, ενός τύπου ονόματι Πλάτωνας. 

Πατήστε εδω για να τον γνωρίσετε καλύτερα

Read More